बुधवार, 26 जुलाई 2023

अनुवाद



डॉ. राजेश राठवा


पहला विवाहोत्सव

(हिन्दी अनुवाद)

पहली बार इस धरती पर

विवाह का जोड़ा तैयार हुआ...

तब वर्षा की देवी राणी काजल के साथ

मेघराजा निमजीदेव का विवाह हुआ ।

 

पहली बार इस धरती पर

धरती से ऊपर उठकर

धरती का आनंद मनाने के लिए

सवला बढ़ई ने संगीत के कई वाद्य बनाएँ

उसने सब से पहले छोटा ढोल बनाया

 

लेकिन उससे नाचा नहीं जा सका

फिर सवला ने बड़ा ढोल-माँदल

बाँसुरी और शहनाई बनाई

फिर तो राणी काजल नाच ऊठी....

 

पास के गाँव से और पहाडों पर से आने वाले 

लोगों के साथ पशु-पक्षी भी पहली बार नाच ऊठे

तभी मेघराजा दूल्हा बना

भरे बादलों में राणी काजल के साथ विवाह हुआ

राणी काजल के साथ विवाह के बाद

जीवन निर्वाह के लिए सवला बढ़ई ने

पहली बार बैलों के हल एवं जुआठ बनाया

मक्खन निकालने की मथनी बनाई

चूल्हे के तवे से लेकर

खाने-पीने के सभी साधन बनाया

 

तभी से सवला बढ़ई का संसार में बखान होने लगा

ये धरती सलामत रहेगी तब तक

सवला को याद किए बिना नहीं चलेगा

सवला बढ़ई ने इस धरती के

सभी जीवों में उमंग भर दी....

 

तब से हम सभी आज के दिन तक

सवला बढ़ई को याद करके

महुवा की धार चढ़ाते...

तबसे हमारे विवाह बाधाओं से मुक्त हुए...।

 

 

પે' લુ લગેન

राठवी भाषा (गुजराती की एक बोली)

 

પે’ લી વખેત ઈયુ તોરતી પેર

લગેનનું જોડું તિયાર હોયું...તે'ર

વરહાતની દેવી રોણીકાજલ હા’થે

મેઘરાજા નિમજીદેવનું લગેન થે' લું

 

પે’ લી વખેત ઈયુ તોરતી પેર

તોરતી થે ઊપેર ઊઠીન

તોરતીનો ઉમંગ મોનવા

સવલો હુથાર સંગીતના સાધેનો બણાવલાં

તીમે હૌવ થી પે’ લા ગંજી ઢોલ બણાવલો

 

પુણ એતરી નાચી હકાયું ની

પસેન સવલો મોટલો ઢોલ-માંદોળ

પે’ હો પીહી, અન શણાઈ બણાવેલાં તે’ર

રોણીકાજેલ નાચી ઊઠેલી...

 

ગોમ-ગુંદરે થી, ડુંગોરોમ થી,આવી રે' લાં

જન-જનાવરાં હો પેલી વખેત નાચી ઊઠેલાં

તે'રૂ મેધરાજો ઔર થે' લો

ને ભરેલા મેધે રોણી હાથે લગેન થે’લુ

 

રોણીકાજેલને લગેન પસેન

જીવન નિવારેણ કરવા સવલો

પે’ લાં ખેતીના હળ-ધૂસરી બણાવલી

છાહ તોણવાનું વળઈ બણાંવલી

ચૂલાની તવલી થી મોડીન

ખાવા-પીવાની બધા સાધેનો બણાવલાં

 

તે’ર થો સવલો હુથાર જુગમે વખોણાયો

ઈયુ તોરતી રે' હે તો હુદી

સવલાને ઈયાદ કયરાં વગેર ચાલે ની

સવલો હુથાર ઈયું તોરતી પે'ર ના

જીવો મેં ઉમંગ ભરતલો...

તે’ ૨ થા હમું ઈયુ દાહડાં હુદી

સવલા હુથારને ઈયાદ કરીન

હરાની ધાર પાડતલાં...

તે’ર થા હમાર બધા લગેન વારુત હોતલાં...

सर्जक एवं हिन्दी अनुवादक

डॉ. राजेश राठवा

रिसर्च एसोसिएट

गूजरात विद्यापीठ

अहमदाबाद





3 टिप्‍पणियां:

अक्टूबर 2026, अंक 76

  शब्द-सृष्टि अक्टूबर 2026, अंक 76 संपादकीय – स्वागत है दीपोत्सव ! – डॉ. पूर्वा शर्मा   परामर्शक [ प्रो. हसमुख परमार ] की ओर से..... – दि...